تبلیغات

آزادكیش - روش علمی

نویسنده :سروش
تاریخ: چهارشنبه 18 اسفند 1395 03:47 ب.ظ

بیننده ی برنامه - سوال تلفنی: ویژگیهای مولكول در هر یك از حالتهای ماده (جامد، مایع، گاز) چگونه است؟ چگونه میتوان ب این صفات پی برد؟

كارشناس برنامه: مبحث مولكول در علم بسیار مبحث مهمی است و از جایگاه والایی برخوردار است. چنان ك اسحاق نیوتن، آنجا ك بر شانه ی غولها ایستاده، در این باره فرموده اند "از ما نیست آن كه ب مولكول بی اعتنا باشد". همچنین حدیث متواتر است از گالیله ك "از شفاعت آتنا* ب آن كس نمیرسد ك از مولكول بیخبر باشد"! لكن باید بحث مولكول را جدی گرفت و جای بسی سعادت است امت متعلم را ك جوانانی چون شما هستند ك در پی مولكولند.

همانطور ك همه میدانیم، مولكول در هر یك از حالتهای ماده، صفات متفاوتی از خود بروز میدهد. و اما این مولكول از كجا در مباحث علمی وارد شد؟ پایه ی مبحث مهم مولكول در علم، حدیثی است از حضرت ارسطو. ایشان –ك خدایان از او شاد باشند- روزی در جمع مشائیون فرموده اند "المولقول یزید فی الحالت المیع"! حال سوال پیش میآید ك منظور از این حدیث، حقیقتا چیست؟ آیا مولكول در حالت مایع، از لحاظ تعداد زیاد میشود؟ یا آن ك حجمش زیاد میگردد؟ یا معنایی دیگر؟! در تفسیر این معنی، شیخ كوپرنیك از علمای قرون وسطی میفرماید یزید ب مولكول ارجاع دارد و كننده ی فعل، همانا مولكول است و دموكریتوس** در باره اش فرموده ك از آن كوچكتر و بنیادیتر در فیزیك نیست! از این رو كوپرنیك –ك رحمت خدایان بر او باد- تفسیر كرده ك تعداد مولكول نیست ك در حالت مایع افزایش میابد، پس این زیاد شدن باید از لونی دگر باشد ك هنوز بر ما مكشوف نمیباشد!

لكن بر این فرموده، برخی دیگر از علما اشكال كرده اند آن نه مولكول، ك مراد دموكریتوس اتم است، و اتم است ك نمیتوان آن را ب بخشهای كوچكتر تقسیم نمود. بنا بر این، این گروه نتیجه گرفتند ك میتوان مولكولی را بر دو مولكول كوچكتر تقسیم نمود و مراد از این حدیث همانا این است ك در حالت مایع، مولكولها ب اندازه های كوچكتر و در نهایت ب تعداد بیشتر تقسیم میشوند. این گروه از علما شكر را گواه آورده و گفته اند چگونه است ك وقتی شكر جامد است، جای اندكی میگیرد و شیرینیش در فضای كمتری حس میشود اما آنگاه ك در مایعی حل میشود و در واقع خود ب حالت مایع در میآید، آن شیرینی را در فضای بیشتری میتوان حس نمود!

مولانا دیوید هیوم از علمای تجربه گرای قرون روشنگری، ك هر آنچه متافیزیك را ب آتش میسپرد، میفرماید چندی بود سخت خود را مشغول گشودن معنی این حدیث میداشتم ك شبی حضرت ارسطو را ب خواب دریافتم و مكاشفه ای روی نمود. ایشان میفرماید خود را دیدم بر بستری از حریر سیاه و سپید نشسته و در آن سخت مینگرم. دیده چون از بستر باز میگرفتم و باز در آن مینگریستم، نیك میدیدم ك گاه سیاهی پارچه بر سپیدی آن فزونی میگیرد و دیگر بار سپیدی بر سیاهی! از آنچه میگذشت در وحشت میشدم و نمیدانستم چ باید كرد، ك ناگاه نوری از دور پیدا شد. در آن آشفتگی، با خود گفتم این نور با من سر چ دارد؟ خیر است یا شر؟ از عالم غیب آمده یا از همین دنیای ما؟ نور آرام آرام نزدیك شد و دیدم ك قامتی انسانی است. چون بسیار نزدیك آمد، دیدم ك مردی نیك روی است و بویی خوش از وی مشامم را مینوازد. ب راستی دریافتم ارسطو است ك اینك ب من لبخند میزند! در شگفت شدم و زود دست و پای خود را جمع كرده و تعظیم نمودم. زبانم از حیرت و خوشحالی بند آمده بود. آن حضرت ك این حال مرا دریافت، نزدیكتر آمده، دستی بر سرم كشیده و فرمودند؛ یا هیوم! دل قوی دار و ب هوش باش ك امشب سر آن معنی ك چندی است در آن فرومانده ای بر تو بنماییم. از این تفقد نیرو یافتم و ب شوق و شعف خواستم ك ب دست و پای ایشان بیافتم، لكن حضرتش مرا ب آرامی از خویش باز گرفت و فرمود وقت تنگ است و تا در روش علمی آتش نیافكنده اند، بگذار این سر را بر تو آشكار كنم...

خلاصه آن ك ارسطو -ك خدایان از او راضی باشند- ب شتاب فرموده بودند "چگونه برخی میپندارند ك نه زیادت شود آنچه سختی و جمود را رها كرده باشد؟"! و اینچنین بابی دیگر در معنای علم مولكول گشوده شد و دانش بشری گامی پیش نهاد.

 

* ایزد بانوی خرد در یونان باستان.

** از واضعان نظریه ی اتم ب عنوان بنیادیترین ذره ی تشكیل دهنده ی مواد.



ابزارک های وبلاگ

قالب وبلاگ

  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • یازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل مطالب :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :