آزادكیش

نویسنده : سروش
تاریخ : سه شنبه 24 آذر 1394 12:05 ب.ظ
مدتی است كه در بسیاری جمله ها، به جای نشاندن فعلی از مصدر "هستن"، از مصدر "استن" استفاده میكنم كه كمی نامأنوس به نظر میآید. مانند:
- اینها بچه های من هستند. اینها بچه های من استند.
- مراقب هستی؟ مراقب استی؟
- روستای شما كجا هست؟ روستای شما كجا است؟
مصدر هستن از هَ (وجود، بود) به اضافه استن (بودن، باشیدن) تشكیل شده است. تركیب مصدر هستن مانند بسیاری مصدرهای دیگر است: شكستن (شك+استن)، نشستن (نش+استن)، بستن (ب+استن) و... . امروزه این مصدرها مركب در شمار نمیآیند و جزء اصلی فعل به تنهایی به كار نمیرود و شاید به تنهایی حتی معنی نداشته باشد. مصدر هستن به معنای وجود داشتن است و به اشتباه در فارسی امروز، خیلی جاها به اشتباه به جای استن مینشیند. غلط مصطلح است. مثلا وقتی میگوییم "اینها بچه های من هستند."، به گمان فارسی گویان ایرانی هیچ ایرادی به جمله وارد نیست اما این جمله را كه معنی كنیم، میشود: اینها بچه های من وجود دارند. و جمله ناساز درمیآید. اما اگر نوشته باشیم "اینها بچه های من استند." معنیش میشود: اینها بچه های من میباشند. و معنی درست است.
گاه مصدر استن در كنار واژه ای دیگر مینشیند و فعلی مركب ایجاد میكند كه عموما در بسیاری از لهجه های فارسی محاوره، به آخر آن كلمه فتحه (  َه یا یَه) اضافه شده و تبدیل به فعل میشود. مثلا وقتی مینویسیم "روستای شما كجا است؟" میتوانیم بگوییم "روستای شما كجایه؟" اما نمیتوانیم بنویسیم "روستای شما كجا هست؟" چرا كه معنای جمله این نیست كه روستای شما كجا وجود دارد، بلكه منظور این است كه روستای شما كجا میباشد.
در برخی لهجه های كنونی زبانهای ایرانی مانند كُردی، خود "هَ" با "یَه" جمع بسته شده (هَیه) و معنای "هست" را میرساند. كه گویا در بسیاری از لهجه های زبانهای ایرانی و در محاورات فارسی دری، با این كه این ساختار وجود دارد، اكنون چنین تركیبی به كار نمیرود.
شكل منفی فعلهای هست و است و تركیباتشان، علیرغم تفاوت معنایی، گویا در بیشتر گویشهای كنونی زبانهای ایرانی، یكسان است! مثلا در فارسی معیار میگوییم "نیست"، در سیستانی و كوردی و لهجه های محلی خراسان میگویند "نیه". اما در لهجه ای چون كوردی كورمانجی، برای منفی كردن معنای "هست"، "تُنّه" و برای منفی كردن معنای "است"، "نِنه" به كار میرود.


چهارشنبه 25 آذر 1394 11:38 ق.ظ
اطلاعات مفیدی بود که نمیدانستم. در همین مقال چیزی به ذهنم رسید که گاها آزارم میده: وقتی میبینم دوستی بهم پیام داده و پر از اشتباهاتی از این قبیله: مامانه من, کتابه تو, برایه شما و ... یعنی جایی که به اشتباه کسره مالکیت به " ه " به معنای بودن تبدیل میشه.
سروش :
من در وبلاگ پیشینم یك مطلب با موضوعی كه گفتی نوشتم اما گویا اكنون اون مطلب وجود نداره.
سه شنبه 24 آذر 1394 06:26 ب.ظ
بنظر شما چطور میشه حالت درستش رو جا انداخت؟
سروش :
غلطهای مصطلح كم نیست. به نظرم در این مورد مشكلی هم ایجاد نكرده. جای هست و است ر بتونیم درست كنیم، حالت منفیش ر چه میتونیم بكنیم؟ برای هر دو تا معنی، یك كلمه بیشتر تو فارسی نداریم: نیست.
سه شنبه 24 آذر 1394 06:11 ب.ظ
این تیتر یك سایت است:
سرخابیها همچنان بلاتكلیف هستند.
معنی: سرخابیها همچنان بلاتكلیف وجود دارند.
سه شنبه 24 آذر 1394 03:05 ب.ظ
اطلاعات مفیدی بود ، سپاس
سروش :
خواهش میكنم.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر